Kripto Para Borsalarında Risk Yönetimi

Merhaba değerli kripto para yatırımcıları!

Bu yazıda sizlere risk yönetimi hakkında bilgi vermeyi amaçladık. Yazı sıkıcı teorik bilgilerin yanı sıra yazarın şahsi ticari tecrübelerinden yola çıkarak hazırlanmıştır.
Kripto para ticareti yapmak, 1848-1855 yılları arasında gerçekleşen altına hücum dönemine benzemektedir. Her ne kadar kazma, kürek satmak geleneksel olarak en iyi yol olsa da; bilinçli, planlı ve kararlı adımlar atmanın daha iyi bir yatırım olacağını düşünmekteyim.

Neden Risk Yönetimi?

Çok şanslı olabilirsiniz ya da gerçekten çok kötü bir şansınız olabilir. Birçok defa üst üste yanlış kararlar alabilirsiniz. Riski yönetemeden yapacağınız yatırımlar sermayenizi kaybetmenize neden olur ve yeni bir
sermaye koymadıkça oyunun bittiği anlamına gelir. Oyunun bitmemesi için tek yapmanız gereken şey hayatta kalmak. Hayatta kaldığınız sürece kaybı yerine koyma ihtimaliniz vardır. Şayet paranızın yüzde 10’unu kaybederseniz, kazanabilmek için mevcut paranızı %11.1 kâra geçirmeniz gerekmektedir. Bunun anlamı, eşit miktarlardaki aşağı veya yukarı yönlü hareketi kıyasladığımızda aşağı yönlü olan canınızı daha çok acıtır. Geleneksel borsalarda yeni yatırımcılara önerilen yatırım miktarı, ticaret başına yatırımcı portföyünün %1’idir. Tecrübeli yatırımcılara ise %2 olarak önerilmektedir. Bir ticaret için portföyünün %10’unu koyan yatırımcılar çok hızlı bir şekilde oyunu terk etmek zorunda kalmışlardır.


Bana soracak olursanız, kripto para borsalarında -çok büyük sermayeli yatırımcı değilseniz- %1-2’lik bir oranı ticaret için çok gerekli görmüyorum. Henüz ticaret hacminin yeteri kadar gelişmemiş olması sebebiyle bu hareketli durumdan daha fazla yararlanabilmek için bu oranı yüzde 5-10 olarak arttırabiliriz. Ama bu FOMO’ya, yani işlem için geç kalma korkusuna (Kripto para borsalarında kullanılan terimler hakkında bilgi almak için tıklayınız) sebebiyet vermemelidir. Bilinçli ve önceden planlanarak atılacak adımlar size emeğinizin fazlasını geri verecektir. Eğer amacınız elinizdeki sermayenizi Bitcoin ve altcoin’lere dağıtıp yüz katı olmasını beklemek ise durum ayrı, bu daha basit olan yoldur. Çayınızı doldurup birkaç akşamda bir, yarım saat kadar ekran başında coin’lerinizi sevmeniz yeterli olacaktır.

Haydi ticaret için hazırlık yapalım!

Sosyal medyadaki yatırımcı takipçilerimden aldığım mesajlarda gözlemlediğim en önemli şey, insanların sermayesine duygusal olarak bağlanması. Tabi ki insanoğlu olarak parayı seviyoruz ve mezara götürmeyeceğimiz birkaç dolar için bu oyunun içindeyiz; ancak bahsetmeye çalıştığım şey bu para sizin için görüşünüze göre sadece bir oyun parası olarak kalmalıdır. Kısacası bu para sizin gözden çıkartabileceğiniz, kaybettiğinizde üzülmeyeceğiniz ve sizi sıkıntıya sokmayacak bir tutar olmalıdır. Diyorum ki evinizin kirasıyla, arabanızın taksitiyle veya ödemeniz gereken aylık kredi tutarınızla oynamayın. Borsada oynamak için kredi çekmeyin arkadaş! Daha ne diyebilirim… Çünkü yatırım esnasında duygularınız stresinizi yönetemeyecek boyutlara ulaşınca yanlış kararlar almanıza neden olur ve o duygular sizi yutar ve çok daha karamsar duygulara sürüklenirsiniz. Bu sebeple risk yönetimi için ilk adım stresinizi yönetmektir. Şayet yine de ciddi bir miktarda yatırım yapmayı düşünüyorsanız sizden tek bir ricam var: Lütfen sembolik bir miktarla bir süre borsalarda prova yapın. Her zaman kazanırız, borsalar bir yere kaçmıyor. Kaçarsa zaten böyle bir derdiniz yok, hepimiz sıfırlamışızdır.

Artık Ticarete Başlayabiliriz

Bir sonraki adımımız ise iyi bir fırsat yakalamaktır. İyi fırsatlar anlık olarak planlanmamalıdır. İyi bir planlama için ihtiyacınız olan araçlar; haberler, temel, teknik ve duygusal analizlerdir. Temel ve teknik analizleri öğrenebileceğiniz yine http://coinolog.com da dahil olmak üzere kaynaklar mevcuttur. Duygusal analizden kastım ise yatırım yapacağınız coin hakkında yeterli ve sizi tatmin edecek bilgiye sahip olmanızdır. Coin’in sitesine girin, öncelikle projeyi bir okuyun. Şayet İngilizce bilmiyorsak http://coinolog.com da dahil olmak üzere birçok Türkçe kaynaktan bilgi toplayabilirsiniz.

Kripto para borsaları henüz gelişmekte olan borsalardır ve bugüne kadar karşılaştığımız geleneksel borsalardaki işlem hacmi ile kıyasladığımızda bebek belki de yenidoğan seviyesindedir. Bu sebeple büyük borsalarda bile haberlerin yatırım araçlarına ciddi bir etkisi olurken, kripto borsalarında etkisini hatırlatmam gerekir. Bu sebeple haberleri muhakkak yakından takip etmeye gayret edin.

Yatırım yapmak istediğiniz coin’i belirledik. Yatırım süremizi kısa, orta veya uzun dönem olarak belirledikten sonra fiyatına bir bakıyoruz. Yine sosyal medyada gördüğüm hatalardan biri yüksek bir fiyattan aldıktan sonra “Ben uzun dönemciyim hocam zaten” bahanesine sığınmak. Kardeşim sen o anki değeri 30.000 Türk Lirası eden bir arabaya ”seneye 50.000 olacak zaten” diye neden 40.000 Türk Lirası veriyorsun? Bekle biraz ucuzlasın ya da pazarlığını yap öyle al. Bu sebeple coin’in hareketlerini iyice inceleyin ve gerçekten değerinin altında olduğunu düşünürseniz o zaman yatırım yapın. Çünkü kendi değerinin üstünde olduğuna inandığınız bir coin’e yatırım yapmaya kumar, altındakine ise yatırım denir. Şimdi tekrar düşünün! Başarılı bir yatırımcı mı olmak istersiniz, yoksa başarısız bir kumarbaz mı? “Başarılı bir kumarbaz” diyorsanız kazananın her zaman kasa olacağını unutmayın. Demek ki riski yönetebilmek için bir aşama da yatırım aracımızı ucuzdan alarak riskimizi düşürmekten geçiyormuş.

Alım esnasında ucuz bulduğunuz bir coini anında almak yerine düşmesi de ihtimal dahilindedir. Bu sebeple o coine ayırdığınız bütçe ile kademeli alım yapmanız riskinizi düşürecektir.

Artık pump yapmış bir coin’e “Hocam buradan girilir mi?” diye sormamıza gerek kalmadığına göre devam edebiliriz. Satın almadan önce ise olası bir düşüş hâlinde ise kayıp durdurma (Stop – Loss) emirlerini belirlemektedir. Bu konuda daha ayrıntılı bilgiyi buradan temin edebilirsiniz.

Kısaca bir değinmek gerekirse kayıp durdurma emirlerinizi alım fiyatınızın çok çok altlarına koymayın. Unutmayın yüzde 10’luk bir kaybı, %11.1’le kurtarabilirsiniz ama %50’lik bir kayıp için yüzde %100’lük bir artış gerekir.

Ek olarak size kayıp durdurma emirleri hakkında sıra dışı bir tecrübemi paylaşmak istiyorum.

Bu görmüş olduğunuz görsel 13 Mayıs 2017 tarihinde Poloniex’te yaşanılan DDOS saldırısı esnasında Stellar Lumens’in (STR) 30 dakikalık grafiğidir. Saldırı esnasında STR 2600 civarında seyretmekteyken oluşan panik satışları sonrasında fiyat 2400’e kadar geriledi ve 2500 satoshi dolaylarında stop loss’um aktif oldu. Ancak olayın sıra dışı yanı; hacker’ların bir tradebot (otomatik alım satım programı) aracılığıyla fiyatları bir şekilde düşürerek yatırımcıların kayıp durdurma emirlerini aktif edip satın alma gerçekleştirip fiyatı 1808 satoshi’ye kadar indirmişlerdir. Saldırı bittikten sonra ise 2827 seviyesine çıkmıştır. Kripto para borsalarının bu tür tehditlere açık olabileceğini unutmayın.

Portföy Yönetimi Hayat Kurtarır

Tekrar ve tekrar belirtiyorum, lütfen paranızın tamamını bir coin’e ya da sadece altcoin’lere dağıtmayın. Riski yönetmenin yolu bir taraftan riski bölmekten geçer. Riski bölün ve yutun. Kendinize bir çanta oluşturun. Oranlar -makul çerçevelerde olduğu takdirde- tamamen size kalmış. Ben olağan dışı durumlar (Örn: Şu an içinde bulunduğumuz Temmuz 2017) dışında portföyümün yüzde 50-60’ını altcoin’lerde, 40-50’sini BTC’de bulundurmaktayım. Fiat (TL, USD, EUR) bazında daha da riski küçültmek istiyorsanız %25 Fiat, %25 BTC olarak da bir portföy imkânınız olabileceğini unutmayın. Yine görüşüm, bu oyunun gerçek parasının BTC olduğu yönünde olduğu için olağan dışı durumlar haricinde Fiat’a çok yönelmemektir. Elimde tuttuğum BTC’ler ile altcoin’lerde olası düşüşler durumunda ortalama düşürmek amaçlı alımlar yapabilmekte, anlık ve günlük ticaretlerle kâr elde edebilme özgürlüğüne sahip olabilmekteyim. Bu kârların yarısını altcoin’lere dağıtıp, diğer yarısını ise BTC olarak tutmaktayım. Bu oranlar yalnızca kendi yatırım anlayışıma uygun gelmektedir. Stratejinizi kendi yatırım anlayışınıza göre belirleyin.
Altcoin’leri çantanıza dağıtırken birden çok coin’e yer verin. Kısa dönem düşündüğünüz coin sayınızı mümkün oldukça az tutmanız naçizane tavsiyemdir. Anlık müdahale gerektirdiği durumlarda tepkiyi daha kolay verebilmemi sağlamaktadır.

Acil Durum Yönetimi

Acil durum planımızı çoktan yapmadık mı? Anlık karar ihtimallerini çoktan belirledik diye düşünüyorum. Hâlâ yapmadıysanız yatırımdan önce yapmanızı tekrar hatırlatıyorum. Unutmayın, korku sadece yanlış kararlar almanıza sebebiyet verir. Korkudan bağımsız olarak çoktan almış olduğunuz kararlara güvenin, plana bağlı kalın. Panik hâlinde işlem yapmayın.

Günlük Ticaret İşlemleri

Mümkün oldukça az ve emin olduğunuz coin’ler ile günlük ticaret yapın. Verdiğiniz komisyonlarla emeklerinizin ve aldığınız risklerin karşılığını borsalara hibe etmek istemezsiniz sanırım. Yalnızca Poloniex’in, Bittrex’in sahibinin değil sizin de lüks arabanız olsun.

Hedef Belirleme

“Hocam hedef?” dediğinizi duyar gibiyim. Aslında bizim de belirlemekte en zayıf olduğumuz konudur. Kısa süreli yatırımlarımda bunu belirlemek için genellikle fibo seviyelerini kullanırım. Uzun dönemde beklentim ise yatırım yaptığım coin’in projesinin gücüne bağlı olarak değişmektedir. Her şeyi en yüksekten satmak zorunda değilsiniz ve genellikle satamazsınız da. Bu sebeple kademeli satışı önerebilirim. O sebeple hedef tamamen size kalmıştır.

Özet geçecek olursak:
1-Stresinizi yönetin ve kararlarınızı duygusal baskı altında almamak için her türlü koşulu sağlayın.
2-Riski bölün ve “Risk almadan büyük kazançlar olmaz” bahanesine sığınmayın. Risk yatırımcılarının da riske ettiği rakamlar portföylerinin sadece bir kısmıdır.
3-Ucuzken alın.
4-Planınıza sadık kalın.

5-Gereksiz işlemden kaçının
6-Kayıp anında moralinizi bozmayın. Bu, tekrar yanlış kararlar alıp daha fazla kaybetmenize sebebiyet verecektir. Derin bir nefes alın. İlk kaybeden siz değilsiniz, en iyi yatırımcılar da her işleminde kazanamaz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

Bol ve minimum riskli kazançlar.

Bu yazı yalnızca bilgi amaçlıdır. Yatırım ve/ya ticaret önerisi olarak görülmemelidir. Coinolog; analizindeki bilgilerin doğruluğunu, kesinliğini veya eksiksizliğini garanti etmez ve bu nedenle meydana gelen herhangi bir kayıp için sorumluluk kabul etmez.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir